Żyj Lżej - Program Społeczny | Wsparcie w Otyłości i Nadwadze Partner portalu
Kwasy tłuszczowe trans
Kwasy tłuszczowe trans są rodzajem nienasyconych kwasów tłuszczowych o określonej budowie przestrzennej. Mogą powstawać przemysłowo, przede wszystkim podczas częściowego uwodornienia olejów, oraz występować naturalnie w produktach od przeżuwaczy. Ich spożycie zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe. „Nienasycony” nie oznacza więc w każdym przypadku korzystnego rodzaju tłuszczu. 1
Co zmieniają w profilu lipidowym?
Tłuszcze trans podnoszą LDL, a mogą również obniżać HDL. Taki kierunek zmian sprzyja miażdżycy i jej powikłaniom. Nie są składnikiem potrzebnym do zaspokojenia szczególnego zapotrzebowania organizmu. Ograniczanie ekspozycji jest działaniem profilaktycznym, a nie leczeniem jednorazowego „zatrucia tłuszczem”. 1 2
WHO zaleca, aby tłuszcze trans dostarczały mniej niż 1% całkowitej energii diety. Jest to zalecenie dla sposobu żywienia, nie instrukcja codziennego wyliczania bezpiecznej porcji ciastka ani gwarancja braku ryzyka poniżej jednej liczby. 1
Źródło przemysłowe trzeba odróżnić od nazwy produktu
Częściowo uwodornione oleje były wykorzystywane do uzyskania odpowiedniej konsystencji i trwałości żywności. Mogą dotyczyć niektórych wypieków, wyrobów cukierniczych, przekąsek i produktów smażonych. Skład zależy jednak od receptury: nie każdy produkt pakowany ani każda margaryna zawiera dużo trans. 1 2
Naturalne izomery trans występują w mięsie i mleku przeżuwaczy. Samo naturalne pochodzenie nie dowodzi obojętności dla zdrowia. Nie należy też przypisywać identycznej zawartości wszystkim produktom zwierzęcym bez oceny ich składu i spożywanej ilości. 1
Jak korzystać z informacji na opakowaniu?
Warto sprawdzać skład i zwracać uwagę na częściowo uwodornione lub częściowo utwardzone tłuszcze. Informacja o tłuszczu ogółem nie podaje sama ilości izomerów trans. Szczegóły etykiet i ograniczeń prawnych zależą od rynku; amerykańskiej reguły zapisu porcji nie wolno traktować jako instrukcji czytania każdego polskiego opakowania. 1 2
Pojedyncze hasło „roślinny” również nie określa całego profilu tłuszczowego. Do oceny potrzebne są rodzaj tłuszczu, ilość i rola produktu w diecie. W razie niejasności lepiej porównać skład kilku produktów niż polegać na kolorze opakowania. 1
Zastąpienie jest praktyczniejszym celem niż samo usunięcie
WHO wskazuje możliwość zastępowania przemysłowych trans olejami bogatymi w wielonienasycone, a następnie jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Przykładami są odpowiednio dobrane oleje roślinne, orzechy i nasiona. Zamiana nie polega na dodaniu dużej ilości oleju do niezmienionego jadłospisu. 1
Wskazówki o diecie i lipidach pomagają połączyć tę zmianę z oceną całego stylu żywienia. Tłuszcze wielonienasycone nadal dostarczają energii, więc wielkość porcji pozostaje istotna. Profilaktyka sercowo-naczyniowa obejmuje także ciśnienie, palenie i leczenie rozpoznanych zaburzeń lipidowych. 1 2
Źródła
- Trans fat. Data źródła: 24 January 2024; dostęp: 2026-11-03.
- Facts about trans fats: MedlinePlus Medical Encyclopedia. Data źródła: 4/30/2026; dostęp: 2026-11-03.
Treść przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji
