Cukrzyca typu 2

Co to jest cukrzyca typu 2?

W cukrzycy typu 2 komórki organizmu słabiej reagują na insulinę, czyli hormon umożliwiający wykorzystanie glukozy. Z czasem trzustka może nie wytwarzać wystarczającej ilości insuliny, aby utrzymać prawidłową glikemię. Skutkiem jest przewlekłe podwyższenie stężenia glukozy we krwi. Nie jest to po prostu „choroba od jedzenia słodyczy”: jej rozwój zależy od współdziałania predyspozycji genetycznych, wieku, środowiska i stylu życia.

Cukrzyca typu 2 różni się od cukrzycy typu 1, w której zasadniczą rolę odgrywa autoimmunologiczne niszczenie komórek produkujących insulinę. Warto rozróżnić też insulinooporność i stan przedcukrzycowy – są ze sobą związane, ale nie są tym samym rozpoznaniem.

Jakie objawy mogą się pojawić?

Część osób długo nie odczuwa żadnych dolegliwości. Gdy stężenie glukozy jest wyraźnie podwyższone, możliwe są częstsze oddawanie moczu, wzmożone pragnienie, zmęczenie, niewyjaśniona zmiana masy ciała, niewyraźne widzenie czy wolniejsze gojenie ran. Podobne objawy mogą towarzyszyć również innym chorobom, dlatego nie da się postawić rozpoznania wyłącznie na ich podstawie.

Jeśli objawy narastają, nie odkładaj kontaktu z lekarzem. Silne osłabienie, odwodnienie, zaburzenia świadomości, wymioty lub utrudnione oddychanie wymagają pilnej oceny medycznej.

Jak rozpoznaje się cukrzycę?

Lekarz uwzględnia objawy, historię zdrowia i wyniki odpowiednio wykonanych badań laboratoryjnych. Najczęściej korzysta się z glukozy na czczo, hemoglobiny glikowanej HbA1c lub doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT). Zależnie od sytuacji wynik może wymagać potwierdzenia drugim oznaczeniem; szczególne zasady dotyczą m.in. ciąży, niektórych chorób krwi i stanów nagłych.

Jeżeli lekarz zaleci dalsze badania, pomocny będzie poradnik o kalendarzu badań profilaktycznych. Sama morfologia krwi nie jest badaniem rozpoznającym cukrzycę.

Leczenie i codzienne postępowanie

Podstawą opieki są edukacja, aktywność fizyczna dostosowana do możliwości, zbilansowane żywienie, odpowiedni sen i – w razie wskazań – leki. U części osób wystarczające będą określone zmiany nawyków i wybrany lek doustny, u innych potrzebna będzie terapia wielolekowa lub insulina. Wybór zależy m.in. od stanu serca, nerek, ryzyka hipoglikemii i preferencji pacjenta.

• Jedz regularnie i zwracaj uwagę na porcje oraz udział produktów pełnoziarnistych, warzyw, białka i błonnika.
• Jeżeli możesz, stopniowo zwiększaj ruch i ograniczaj długie siedzenie – zobacz także poradnik o codziennych krokach.
• Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na podstawie pojedynczego domowego pomiaru glukozy.
• Ustal z zespołem leczącym cele glikemii, zakres samokontroli i terminy kontroli nerek, oczu oraz stóp.

Jeżeli analizujesz także masę ciała, pamiętaj, że BMI jest jedynie wskaźnikiem przesiewowym, a obwód talii może uzupełniać ocenę ryzyka metabolicznego.

Ryzyko powikłań i profilaktyka

Długotrwale niekontrolowana glikemia zwiększa ryzyko uszkodzenia naczyń, nerwów, nerek i narządu wzroku. Znaczenie mają też wartości ciśnienia tętniczego, profil lipidowy i palenie tytoniu. Dlatego opieka nad osobą z cukrzycą to nie tylko „pilnowanie cukru”, lecz również szerzej rozumiana ochrona układu sercowo-naczyniowego.

Ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 można u części osób zmniejszyć przez utrzymywanie osiągalnych, długofalowych nawyków. Nie każdej zachorowalności da się zapobiec, a diagnoza nie oznacza osobistej porażki.

Pytania i odpowiedzi

Powiązane pojęcia w słowniku

• Insulinooporność
• Nadciśnienie tętnicze
• Morfologia krwi
• BMI – wskaźnik masy ciała

Przeczytaj także na Jesteśmy Zdrowi

• Kalendarz badań profilaktycznych
• Ile kroków dziennie dla zdrowia?
• Obwód talii – pomiar i interpretacja

Informacja medyczna: materiał edukacyjny dla dorosłych, nie zastępuje badania ani konsultacji. W nagłych objawach zagrożenia życia dzwoń pod numer 112.