Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze to utrwalone podwyższenie ciśnienia krwi. Dowiedz się, jak prawidłowo wykonywać pomiary, jak rozpoznaje się nadciśnienie i kiedy konieczna jest pilna konsultacja.

Co to jest nadciśnienie tętnicze?

Ciśnienie tętnicze opisują dwie liczby: skurczowa, gdy serce pompuje krew, oraz rozkurczowa, gdy serce się rozluźnia. W europejskiej praktyce klinicznej nadciśnienie gabinetowe tradycyjnie rozpoznaje się przy utrwalonych wartościach co najmniej 140/90 mmHg. Przy pomiarach domowych stosuje się inne progi i zasady interpretacji, a decyzję diagnostyczną podejmuje lekarz na podstawie odpowiedniej serii odczytów.

Wysokie ciśnienie przez lata może obciążać serce, nerki, mózg i naczynia. Nie zawsze towarzyszy mu ból głowy czy kołatanie serca – brak objawów nie oznacza prawidłowego wyniku.

Jak poprawnie mierzyć ciśnienie w domu?

1. Użyj sprawdzonego automatycznego ciśnieniomierza naramiennego z mankietem odpowiednim do obwodu ramienia.
2. Przez około 30 minut przed pomiarem unikaj wysiłku, palenia i napojów z kofeiną; opróżnij pęcherz.
3. Usiądź, oprzyj plecy, postaw stopy na podłodze i odpocznij spokojnie przez około 5 minut.
4. Mierz na odsłoniętym ramieniu podpartym na wysokości serca, bez rozmowy i poruszania się.
5. Zapisz datę, godzinę i wyniki zgodnie z planem ustalonym z lekarzem; zwykle wykonuje się więcej niż jeden odczyt.

Dzienniczek domowych pomiarów jest bardziej pomocny niż pojedyncza liczba. Zobacz również poradnik o domowej samokontroli ciśnienia.

Czy wysokie ciśnienie daje objawy?

Najczęściej nie. Niekiedy mogą wystąpić ból głowy, zawroty głowy czy uczucie kołatania, ale żaden z tych objawów nie jest specyficzny dla nadciśnienia. Jeśli wynik jest wyraźnie podwyższony, powtórz pomiar po odpoczynku i skontaktuj się z personelem medycznym według wcześniej ustalonego planu.

Uwaga: nagły silny ból w klatce piersiowej, duszność, jednostronne osłabienie, zaburzenia mowy, nowy poważny ból głowy lub zaburzenia świadomości wymagają pilnej pomocy – dzwoń 112, niezależnie od odczytu.

Czynniki ryzyka i badania

Na ryzyko wpływają m.in. wiek, predyspozycje rodzinne, nadmierne spożycie soli, niska aktywność, palenie, alkohol, choroby nerek oraz zaburzenia metaboliczne. Lekarz może zalecić badania krwi, ocenę funkcji nerek, badanie moczu, lipidogram czy EKG, aby ustalić możliwe przyczyny i ryzyko powikłań.

Nadciśnienie często współistnieje z cukrzycą typu 2 oraz insulinoopornością. Wynik BMI i pomiar talii mogą być uzupełnieniem oceny, ale nie zastępują pomiaru ciśnienia.

Jak wygląda leczenie i profilaktyka?

Zalecenia zwykle obejmują zmianę nawyków, w szczególności mniejszą ilość soli w diecie, więcej warzyw i produktów mało przetworzonych, ruch, ograniczenie alkoholu, rezygnację z tytoniu oraz dbanie o sen. Wiele osób potrzebuje także farmakoterapii. Rodzaj leku i docelowe ciśnienie zależą od ogólnego ryzyka sercowo-naczyniowego, wieku, innych chorób i tolerancji leczenia.

• Nie zmieniaj samodzielnie dawek leków po jednym dobrym lub złym wyniku.
• Jeśli odczuwasz zawroty głowy po lekach, omów objawy z lekarzem zamiast przerywać terapię.
• Jeżeli planujesz aktywność, zacznij od poziomu dostosowanego do kondycji – zobacz poradnik o krokach dziennie.
• Zabieraj na wizytę wyniki pomiarów i listę leków lub suplementów.

W profilaktyce pomocne są także regularne kontrole opisane w kalendarzu badań profilaktycznych.

Pytania i odpowiedzi

Powiązane pojęcia w słowniku

• Cukrzyca typu 2
• Insulinooporność
• Morfologia krwi
• BMI – wskaźnik masy ciała

Przeczytaj także na Jesteśmy Zdrowi

• Domowa samokontrola – ciśnienie i masa ciała
• Kalendarz badań profilaktycznych
• Ile kroków dziennie warto robić?

Informacja medyczna: materiał edukacyjny dla dorosłych, nie zastępuje badania ani konsultacji. W nagłych objawach zagrożenia życia dzwoń pod numer 112.

Dalsze informacje medyczne: www.who.int.