Żyj Lżej - Program Społeczny | Wsparcie w Otyłości i Nadwadze Partner portalu
Profilaktyka trzeciorzędowa
Profilaktyka trzeciorzędowa służy ograniczaniu następstw choroby lub urazu, które już wystąpiły. Obejmuje działania zmniejszające ryzyko powikłań i utraty sprawności oraz pomagające utrzymać samodzielność. Jednym z narzędzi jest odpowiednio dobrana rehabilitacja, prowadzona razem z innymi elementami leczenia. 1 2
Celem może być konkretna czynność dnia codziennego
Po udarze ważne bywa samodzielne ubieranie się, komunikowanie lub bezpieczne poruszanie. Przy chorobie płuc celem może być lepsze funkcjonowanie mimo ograniczeń oddechowych. Zadanie ustala się według potrzeb i możliwości osoby, nie wyłącznie nazwy rozpoznania. 2 3
Poprawa nie musi oznaczać całkowitego cofnięcia choroby. Utrzymanie zdolności wykonywania ważnych czynności i ograniczenie dalszej utraty sprawności również mogą być istotnym wynikiem. Warto określić taki cel w sposób, który da się wspólnie ocenić w kolejnych kontrolach. 2
Rehabilitacja obejmuje więcej niż ćwiczenia mięśni
W zależności od problemu pomoc może dotyczyć ruchu, mowy, połykania, pamięci, codziennych zadań lub zdrowia psychicznego. Mogą być potrzebne wyroby wspomagające oraz dostosowanie mieszkania. Rozwiązaniem nie zawsze będzie po prostu zwiększenie liczby powtórzeń ćwiczenia. 2 3
Przykładem jest zmiana otoczenia osoby starszej tak, aby zmniejszyć ryzyko upadku i ułatwić samodzielność. Wspólne ustalenie potrzeb z osobą chorą oraz bliskimi pomaga wybrać działania odpowiadające rzeczywistym trudnościom. Nie każdy pacjent potrzebuje identycznego zestawu terapii. 2
Nie trzeba czekać, aż wszystkie inne możliwości zawiodą
WHO podkreśla znaczenie odpowiednio wczesnej rehabilitacji, często równoległej z innym leczeniem. Nie jest ona wyłącznie ostatnim etapem po zakończeniu każdej procedury. Termin i zakres muszą jednak odpowiadać stanowi klinicznemu, zwłaszcza po operacji lub ciężkiej chorobie. 2
Przy dobieraniu ruchu poradnik o stopniowym powrocie do aktywności może dać ogólny kontekst. Po chorobie plan trzeba odnieść do rozpoznania i ograniczeń. Nie kopiuj samodzielnie programu osoby o podobnym wieku, ale innej sytuacji zdrowotnej. 2 3
Zespół i domownicy mogą mieć odmienne zadania
Opieka może wymagać fizjoterapeuty, terapeuty zajęciowego, logopedy, lekarza, pielęgniarki lub psychologa. Ustal, kto odpowiada za poszczególne elementy i jak przekazać informację o zmianach. W domu istotne bywają także możliwości pomocy ze strony bliskich. 2 3
Warto zapytać, które czynności wykonywać samodzielnie, jak korzystać z pomocy i kiedy ponownie ocenić plan. Więcej wsparcia nie musi oznaczać odebrania samodzielności; właściwe dopasowanie może umożliwiać bezpieczne wykonywanie tego, co wcześniej było trudne. 2
Kontrola dotyczy funkcjonowania i powikłań
Przy udarze mózgu i innych chorobach ważne są zarówno zalecenia medyczne, jak i codzienna sprawność. Nowe pogorszenie wymaga zgłoszenia, a nie automatycznego uznania go za stały skutek przebytej choroby. Profilaktyka następstw powinna być częścią aktualizowanego planu opieki. 2 3
Źródła
- Application of Disease Etiology and Natural History to Prevention in Primary Health Care: A Discourse – PubMed. Data źródła: 2020; dostęp: 2026-11-05.
- Rehabilitation. Data źródła: 22 April 2024; dostęp: 2026-11-05.
- Rehabilitation: MedlinePlus. Data źródła: September 21, 2025; dostęp: 2026-11-05.
Treść przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji
